HPV (Human Papilloma Virus), deride ve genital bölgede siğillere ve bazı organ kanserlerine yol açabilen bir virüstür. 200’den fazla tipi bulunan bu virüs, yerleştiği dokuya göre farklı hastalık tablolarına neden olabilir. HPV yalnızca insanları enfekte edebilen bir virüs ailesidir.
HPV Bulaş Yolları
HPV, genellikle oral, vajinal ya da anal seks sırasında bulaşır. Cinsel ilişki gerçekleşmeden yalnızca genital bölgelerin teması ile de bulaşabilir. Özellikle birden fazla cinsel partneri olan kişilerde enfeksiyon riski artar. Enfekte bireylerin çoğu hastalığın farkında olmadan virüsü yayabilir.
HPV Enfeksiyonunun Sağlık Üzerindeki Etkileri
Çoğu HPV enfeksiyonu semptom vermez ve kendiliğinden iyileşir. Ancak bazı bireylerde bu enfeksiyonlar kronikleşir ve ciddi sağlık sorunlarına yol açar. Kadınlarda serviks ve vajina kanseri, erkeklerde penis kanseri, her iki cinste anal, ağız ve boğaz kanserleri HPV ile ilişkilidir. Ayrıca bazı tipler genital siğillere neden olur.
Erkeklerde HPV ile İlgili Branş Başvuruları
HPV’ye bağlı olarak gelişen siğil ve kanser durumlarında, erkek hastaların başvurması gereken uzmanlık alanları şunlardır: penis veya üretrada siğil ya da kanser için üroloji; makat çevresi lezyonları için genel cerrahi; baş ve boyun bölgesinde siğiller için kulak burun boğaz (KBB) uzmanlığı.
HPV Tipleri ve Klinik Görünümleri
HPV tipleri yerleştikleri dokuya göre mukozal/anogenital ya da kutanöz (genital olmayan) olarak ayrılır. Kutanöz tipler, yaygın siğil, düz siğil, ayak tabanı siğili ve kasapçı siğili gibi formlarda karşımıza çıkar. Genital siğiller genellikle HPV tip 6 ve 11 ile ilişkilidirken, yüksek riskli HPV tipleri (örneğin tip 16 ve 18), kanser gelişimi ile ilişkilidir.
HPV’nin Görüldüğü Vücut Bölgeleri
Genital siğiller en sık penis, skrotum, perine, anal kanal, vajina, vulva ve rahim ağzında görülür. HPV 16, özellikle ağız içi mukozasını etkileyerek ağız ve boğaz kanserine neden olabilir. HPV 6 ve 11 ise solunum yolu enfeksiyonları ile ilişkilidir.
HPV Belirtileri ve Klinik Seyri
HPV, görüldüğü anatomik bölgeye göre farklı belirtiler gösterebilir. Genital bölgede siğiller, ağızda ve solunum yollarında lezyonlar, el ve ayaklarda siğiller şeklinde ortaya çıkabilir. Siğiller genellikle ağrısızdır ancak kaşıntı, kanama ve bakteriyel enfeksiyon riski olabilir. Anal kanser rektal kanama ve kitle hissi ile kendini gösterebilir.
HPV Enfeksiyonunun Görülme Sıklığı
HPV’nin erkeklerde görülme sıklığı %1 ile %73 arasında değişmektedir. Bu farklılık örnekleme yöntemi, anatomik bölge ve test tekniği gibi faktörlerle açıklanabilir. Ancak genel kabul gören görüş, cinsel aktivite arttıkça yüksek riskli HPV enfeksiyonu riskinin de arttığı yönündedir.
HPV Testi ve Tanı Yöntemleri
Kadınlarda smear testi ile HPV enfeksiyonu tespit edilebilirken, erkeklerde kan ya da serolojik testle tanı koymak mümkün değildir. Erkeklerde tanı daha çok fizik muayene ve gözle görülen lezyonların incelenmesi ile yapılır.
HPV Kimlerde Sık Görülür?
Genellikle 15-25 yaş aralığında ve cinsel yaşamın ilk 10 yılında HPV enfeksiyonu daha sık görülür. Cinsel olarak aktif bireylerin yaklaşık %80’i hayatlarının bir döneminde HPV ile karşılaşır.
HPV Tedavi Yöntemleri
HPV enfeksiyonunun kesin bir tedavisi yoktur. Amaç, görülen siğilleri ortadan kaldırmak ve bağışıklık sistemi aracılığıyla enfeksiyonu baskılamaktır. Belirti göstermeyen enfeksiyonlar için tedavi gerekli değildir. Tedavi seçimi; lezyonun yeri, büyüklüğü, görünümü, maliyet ve hastanın tercihine göre değişkenlik gösterir. Tedaviye dirençli olgularda cerrahi yöntemler tercih edilebilir.
HPV Tedavisinde Kullanılan Yöntemler
Tedavide ilaç, cerrahi, kriyoterapi ve kimyasal ablasyon gibi seçenekler bulunur. İlaçlar genellikle topikal olarak uygulanır. Cerrahi yöntemler büyük ve dirençli lezyonlar için tercih edilir. HIV pozitif bireylerde tedaviye direnç daha fazladır ve tekrarlama riski yüksektir.
HPV Aşısı ve Korunma
HPV enfeksiyonundan korunmanın en etkili yolu HPV aşısıdır. Gardasil ve Gardasil-9 aşıları hem kadınlarda hem erkeklerde etkilidir. Aşının, cinsel aktivite başlamadan yapılması koruyuculuğunu artırır. Kondom kullanımı tam koruyucu olmasa da, diğer cinsel yolla bulaşan hastalıklar açısından önemlidir.
Aşılama Takvimi ve Etkisi
9-26 yaş arasında aşı yapılması önerilir. 15 yaş altı bireylere 2 doz, 15 yaş üstü bireylere ise 3 doz uygulanır. 27-45 yaş arası, enfeksiyon geçirmemiş bireyler de aşılanabilir. Aşının yan etkisi nadiren aşı bölgesinde kızarıklık ve yanma ile sınırlıdır.
HPV Pozitif Ne Anlama Gelir?
HPV ile enfekte bireyler için “HPV pozitif” terimi kullanılır. Genital siğiller ise HPV’nin yol açtığı, genital bölgede deri kabarıklığı şeklinde görülen pembe veya ten renginde lezyonlardır. Bu lezyonlar küçük olabileceği gibi, büyük karnabahar görünümünde de olabilir.
HPV’nin Sebep Olduğu Hastalıklar
HPV hem kadın hem erkeklerde çeşitli hastalıklara neden olur. Bunlar arasında genital ve kutanöz siğiller, anal ve penis kanseri, ağız-yutak kanserleri, respiratuvar papillomatozis, Bowen hastalığı ve epidermodisplazi verrusiformis yer alır. Penis kanseri, özellikle bazı bölgelerde erkeklerde görülen kanserlerin %10’una kadar varabilmektedir.
HPV Riskini Artıran Faktörler
HPV enfeksiyonunun kansere yol açmasında tek başına yeterli olmadığı, sigara, UV ışığı, bağışıklık baskılanması gibi faktörlerin de etkili olduğu düşünülmektedir. Erkeklerde risk faktörleri arasında sünnet olmamak, birden fazla cinsel partner, kondom kullanmamak, HIV ve bağışıklık sistemi baskılanması gibi durumlar yer alır.