Böbrek taşının kırılmasında ses dalgalarının kullanıldığı yöntem halk arasında ağrısız (ameliyatsız) böbrek taşı kırma olarak bilinir. Ses dalgaları kullanılarak yapılan böbrekteki taşı kırma işlemi hedefe odaklanmış ses dalgaları yayan bir cihaz ile yapılır. Bu ses dalgaları sayesinde taş parçalara bölünür. Böbrek içinde kalan ufak parçaların hastanın idrar yolundan normal yollarda atılması beklenir.
Extracorporeal Shock Wave Litotripsi (ESWL) tanımının kısaltma ismi ile anılan bu yöntem 1980 li yıllarda bulunmuş bir yöntemdir.
Böbrek taşı hastalarının %90’ından fazlası, ESWL yöntemi ile tedavi edilebilir. ESWL tamamen zararsız bir yöntem değildir. Bu nedenle taş kırma tavsiye ederken doğru hastaların seçimi önemlidir.
Ses Dalgalarıyla Böbrek Taşı Kırma (ESWL) Nasıl Uygulanır?
Hasta ESWL cihazına sırt üstü uzanır. Böbrekteki taşın konumunu tespit etmek için bir röntgen ışını üretim cihazı kullanılır. Tam olarak konumu tespit edilen taş hastanın yan tarafından hemen bel hizasında bulunan şok dalgası üreten cihaz sayesinde parçalanır.
İşlem sırasında makinadan küçük küçük patlamaları andıran bir ses çıkar. Doktorun şok dalgalarının şiddetini artırması ile bu sesler yükselebilir.
Taş kırma işlemi yaklaşık 30-40 dakika kadar sürebilir.
İşlem sırasında hatanın bayılmasına gerek yoktur. Anestezi kullanılmaz.
Böbrekte birden fazla taş varsa veya taşın boyutu büyükse işlem bir kaç seans şeklinde uygulanır.
3 seanstan fazla kez ESWL cihazına girilmesi önerilmez.
ESWL Yöntemi: Avantajları, Sınırlamaları ve Uygulama Kriterleri
Ekstrakorporeal Şok Dalga Litotripsi (ESWL), böbrek taşlarının ses dalgaları ile vücut dışından kırılması esasına dayanan, cerrahi olmayan bir tedavi yöntemidir. Günümüzde sıkça tercih edilen bu yöntem, birçok açıdan hasta konforunu ön planda tutmaktadır.
ESWL’nin Avantajları
ESWL, herhangi bir cerrahi kesi gerektirmemesi nedeniyle hastada ciddi bir komplikasyon oluşturma riski oldukça düşüktür. İşlem genellikle ayaktan tedavi şeklinde yapılmakta ve hasta aynı gün taburcu edilebilmektedir. Genel anesteziye gerek kalmadan uygulanabilmesi, özellikle sistemik hastalıkları olan bireyler için önemli bir avantaj sağlar.
ESWL’nin Sınırlamaları ve Dezavantajları
Her ne kadar yüksek başarı oranına sahip bir yöntem olsa da, bazı durumlarda taşların idrar yollarından atılamaması sonucu ciddi ağrılar gelişebilir. Bu durum, özellikle taşların büyük parçalara ayrıldığı seanslar sonrasında görülmektedir. Ayrıca, taşın boyutu 2 cm’den büyükse birden fazla seans gerekebilir. Böbreğin alt polüne yerleşmiş taşlarda da başarı oranı sınırlı kalabilir.
ESWL’nin Uygulanmaması Gereken Durumlar
Bazı tıbbi durumlarda ESWL işlemi kesinlikle önerilmez. Bu durumlar arasında hamilelik, aktif idrar yolu enfeksiyonu, kontrol altına alınmamış hipertansiyon, kanama riski taşıyan hastalıklar veya lezyonlar, karın içi damarlarda anevrizma varlığı ve idrar yollarında tıkanıklık yer alır. Ayrıca taşın kırılmaya dirençli sertlikte olması da işlemin uygulanabilirliğini kısıtlar.
Başarı Şansının Düşük Olduğu Durumlar
Bazı hasta gruplarında ESWL tedavisinin etkinliği düşebilir. Vücut kitle indeksi yüksek olan bireylerde, cilt ile taş arasındaki mesafe 10 cm’den fazla ise ses dalgalarının taşa ulaşma etkinliği azalır. Benzer şekilde, 2 cm’den büyük taşlarda çok sayıda parçacık oluşma ihtimali nedeniyle, idrar kanallarında tıkanıklık riski artar ve cerrahi müdahale gerekebilir. Alt pol taşlarında ise anatomik yapı gereği taşların spontan olarak düşme olasılığı daha düşüktür.
Sık Sorulan Sorular
Taşlar tamamen yok olur mu?
ESWL işlemi sırasında taşlar tamamen yok edilmez; yalnızca küçük parçalara ayrılır. Bu parçaların doğal yollarla vücuttan atılması hedeflenir. Bu süreçte ağrı kontrolü ve idrar yollarının desteklenmesi amacıyla ilaç kullanımı önemlidir.
İşlem öncesi hazırlık gerekir mi?
İşlem öncesinde bazı ilaçların geçici olarak kesilmesi gerekebilir. Bu nedenle hastaların tüm ilaçlarını doktoruna bildirmesi önemlidir. Ayrıca işlemden 3–4 saat önce yeme-içmenin kesilmesi gerekir.
Günlük hayata dönüş ne zaman olur?
İşlem sonrası hasta aynı gün taburcu edilebilir. Ancak, seans sonrası kısa bir süre evde istirahat önerilir. Günlük aktivitelere genellikle hızlı dönüş sağlanabilir. Parçalanan taşların kolay atılabilmesi için sıvı alımı artırılmalı ve ilk 24 saat boyunca alkollü içeceklerden kaçınılmalıdır.