İdrar torbası (Mesane), böbreklerde üretilen idrarın biriktiği yerdir. İdrar torbası ile böbrekler arasında üreter denilen bir kanal vardır. İdrar torbasının altında ise idrarın yapıldığı ve erkeklerde penisten, kadınlarda vajinanın hemen üstünden dışarı açılan bir kanal (üretra) bulunur.
Mesanenin (idrar torbası) yapısı ve fonksiyonu nedir?
İdrar torbası (Mesane), böbreklerde üretilen idrarın biriktiği yerdir. İdrar torbası ile böbrekler arasında üreter denilen bir kanal vardır. İdrar torbasının altında ise idrarın yapıldığı ve erkeklerde penisten, kadınlarda vajinanın hemen üstünden dışarı açılan bir kanal (üretra) bulunur. İdrar torbası erkeklerde bağırsakların önünde bayanlarda ise rahmin altında yer alır. Bu organ kaslardan oluşan içi boş bir topa benzer, yaklaşık boyutu bir portakal kadardır ancak boş olduğunda küçülüp doldukça genişleyen elastik bir yapıya sahiptir. Normal bireylerde mesanede 350 ile 500 ml arasında idrar birikebilir.
Mesane kanseri nedir?
Mesaneni birçok hastalığı olabilir, bunlar; İltahabı (sistit), iyi huylu tümörleri, aşırı aktivitesi, çalışmaması, küçülmesi, kanser gelişimi gibi. Mesane kanseri, vücuttaki diğer kanserlerde olduğu gibi, mesane içindeki hücrelerin anormal büyümesi sonucu oluşan bir hastalıktır. İdrar torbasının iç tabakası farklı bir yapıdadır, altında kendisini oluşturan kasılmasını sağlayan ve elastik yapısını veren kas tabakası vardır. Dış yüzeyinde yine mesaneyi saran ve koruyan bir zarı vardır. Bu yapının içinde kan damarları, sinirler, yağ hücreleri gibi birçok farklı doku vardır. Bu farklı yapıların her birinden kanser gelişebilir. Kanser hangi yapıdan gelişirse onun adını alır, ancak en sık görülen tipi iç yüzeyini döşeyen hücrelerden gelişen kanserdir. Buna Transizyonel Cell Carcionam (TCC, Değişici Epitel Hücreli Kanser) adı verilir ve bütün mesane kanserlerinin % 90 dan fazlasını oluşturur. Bu tümör genellikle iç yüzeyi düzgün olan idrar torbasında büyümüş bir karnıbahar gibi görünür.
Mesane kanseri neden oluşur?
Bu konuda söylenebilecek en net etken sigaradır. Bunun dışında bazı fabrikalarda kullanılan kimyasallara maruziyetin de mesane kanserine neden olduğu düşünülmektedir.
Mesane kanseri belirtileri nelerdir?
Mesane kanserinin en belirgin şikayeti AĞRI VE YANMA OLMADAN KANLI İDRAR YAPMADIR. Bunun dışında bazen, idrar yapmada güçlük, sık idrara çıkma gibi şikayetlere neden olabilir. İdrarda gözle görülür kanaması olan hastaların vakit kaybetmeden bir üroloji uzmanına başvurması gerekir. Ancak şunu da söylemek gerekir ki, idrarda kanama yapan tek sebep idrar torbası kanseri değildir. Bu yüzden bu ayırım doktora bırakılmalıdır.
Mesane kanseri tanı koyma yöntemleri nelerdir?
Tanı koymanın birinci basamağı, hastanın öyküsünün iyi alınması ve ayrıntılı bir fizik muayenedir. Bu aşamadan sonra özellikle idrar tahlili ve Ultrasonografi ilk tanı koymak için genellikle yeterlidir. Ultrasonografide idrar torbası içindeki tümörler çok küçük olmadığı takdirde görülebilir. İdrarda kanaması olan ancak ultrasonda bir bulgu olmayan hastalara yapılacak ikinci aşama idrar torbasının kameralı endoskopik aletlerle incelenmesidir (Sistoskopi). Sistoskopi sırasında görülen kitle alınarak hem tanı koyulur hem de tedavi edilmiş olur.
Sistoskopi: Bu işlem genel, spinal (belden uyuşturma) veya lokal anestezi (sadece idrar kanalının uyuşturulması) altında yapılabilir. Kameralı sistemle idrar deliğinden girilerek mesaneye ulaşılır. Bütün mesane ayrıntılı incelenerek kitle varsa bu kitle kazınarak buradan alınır. Bundan sonra alınan parçanın patoloji tarafından incelenmesi gerekir. Net tanı patoloji sonucuna göre konulur. Patoloji sonucu hem kanser tipini, hem kanserin agresiflik derecesini, hem de kanserin idrar torbasının derinlerine ulaşıp ulaşmadığı hakkında bilgi verir. Bu bilgiler hastanın tedavi sürecinde yol belirleyicidir.
Mesane Kanseri Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Daha önce bahsedildiği gibi mesane kanserinin birkaç türü vardır ve en sık görülen tipi TCC dir. Ancak bu tipin de agresiflik derecesi farklı olan tipleri vardır. Bunun dışında bu kanserin bazı tipleri sadece idrar torbasının iç yüzeyinde iken, bazıları daha derinlere yayılmış olur. Tedavi seçenekleri değerlendirilirken bunların yanı sıra başka birçok faktör göz önüne alınır;
Mesane Kanseri: Tanı, Sınıflama ve Tedavi Süreci
Mesane kanseri tanı ve tedavi sürecinde, tümörün tipi, derinliği, yayılımı (evresi), agresifliği (grade), tümör çapı, mesanedeki tümör sayısı, nüks durumu ve metastaz varlığı gibi pek çok faktör dikkate alınmaktadır.
Tanısal Yöntemler: Sistoskopi ve TUR-M
Mesane kanserinden şüphelenilen olgularda ultrasonografi veya bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemleri sonrasında başvurulan ilk girişimsel işlem sistoskopidir. Bu işlem, hem tanı koymaya hem de tümörün endoskopik olarak kazınarak çıkarılmasına olanak tanır. Bu girişimsel tedaviye TUR-M (transüretral rezeksiyon-mesane) adı verilir. TUR-M işlemi, bazı hastalarda tedavi edici bir girişim olarak yeterli olurken, diğerlerinde daha ileri tedavi aşamalarının ilk basamağı niteliğinde olabilir.
Bu girişim sonrası elde edilen örneklerin patolojik değerlendirilmesiyle hastalığın seyrine göre takip ve tedavi planı belirlenir. Patoloji sonuçları doğrultusunda elde edilen tanılara göre uygulanan yaklaşımlar aşağıda açıklanmaktadır.
CIS (Karsinoma in situ)
Patolojik olarak CIS tanısı konulan olgularda tümör mesane yüzeyinde sınırlı olmakla birlikte, biyolojik davranış açısından oldukça agresif seyredebilir. Çoğunlukla mesane içinde başka tümör odaklarıyla birlikte bulunur. Bu hastalar üç aylık aralıklarla sistoskopik olarak takip edilmeli ve klinik duruma göre mesane içine sonda yardımıyla ilaç uygulanmasına dayanan intravezikal tedaviye başlanmalıdır.
Ta Tümörleri
Bu tümör tipi, mesanenin en yüzeyel tabakasında sınırlı kalmış olan neoplazileri ifade eder. Bu hastalarda genellikle ek tedaviye ihtiyaç duyulmaz. Ancak üç ve dokuzuncu aylarda sistoskopi tekrar edilmelidir. İlerleyen süreçte de düzenli aralıklarla sistoskopik kontrollerle izlem devam ettirilmelidir.
T1 Tümörleri
Tümörün mesanenin yüzeyel tabakasının altındaki ikinci tabakaya ulaştığını gösterir. Bu hastalarda daha yakın takip ve ilave tedavi gereklidir. İlk yaklaşım olarak, işlemden yaklaşık 4–6 hafta sonra sistoskopi tekrar edilir ve aynı bölgeden yeniden kazıma yapılarak tümörün daha derin katmanlara inip inmediği değerlendirilir. Patolojik değerlendirme yeniden T1 sonucunu verirse, bu evrede hastaya intravezikal ilaç tedavisi başlanır. Bu tedavide kullanılan ilaçlar ağızdan veya damardan verilmez, doğrudan mesane içine sonda ile uygulanır. İlacın uygulanmasının ardından sonda çıkarılır ve hastanın yaklaşık iki saat süreyle idrar yapmaması istenir. Bu tedavi başlangıçta haftada bir olacak şekilde altı hafta süresince verilir. Daha sonra klinik duruma göre ayda bir tedavi ile bir ila üç yıl boyunca devam edebilir. Tedavi sürecinde üç ayda bir sistoskopi ile izlem gereklidir. Eğer bu kontrollerde tümör nüks ederse, tedavi planı tekrar gözden geçirilmelidir.
T2 Tümörleri
Mesane kanserinin kas tabakasına kadar ilerlemiş olduğunu ifade eder. Bu evrede uygulanan temel tedavi yöntemi radikal sistektomi olup, bu ameliyat ile tüm mesane cerrahi olarak çıkarılır. İdrar torbası alınan hastalarda barsaktan yeni bir idrar torbası oluşturulur. Bu torba ya cilde açılan bir stoma yoluyla dışarıya bağlanır ya da hastanın kendi idrar kanalına entegre edilir.
T3 Tümörleri
Tümörün mesanenin dış tabakasına ulaştığı anlamına gelir. Bu durumda, kanserin diğer organlara yayılıp yayılmadığını ayrıntılı şekilde değerlendirmek gerekir. Eğer metastaz saptanmazsa, radikal sistektomi uygulanabilir; ancak genellikle bu evrede cerrahi sonrası kemoterapi de gereklidir.
T4 Tümörleri
Kanserin mesane çevresindeki organlara sıçradığını gösterir. Bu evre çoğunlukla görüntüleme yöntemleri ile saptanır; çünkü bu düzeydeki yayılım histopatolojik inceleme ile tanımlanamayabilir. T4 evresi tanısı konulan hastalarda kemoterapi ve radyoterapi temel tedavi seçenekleridir.